Behandeling
Endometriose en adenomyose zijn chronische aandoeningen; ze zijn niet definitief te genezen. De behandeling richt zich daarom op het verminderen van pijn, het remmen van de groei van weefsel en het verbeteren van de kwaliteit van leven.
Let op: Elke behandeling is maatwerk. Wat voor de één heel goed werkt, werkt voor de ander niet. Bespreek de voor- en nadelen altijd uitgebreid met je specialist.
1. Pijnbestrijding
De eerste stap is vaak het bestrijden van de pijn met medicatie. Reguliere pijnstillers zoals paracetamol zijn vaak onvoldoende.
- NSAID's: Ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac. Deze werken het best als je er al mee begint vlak vóórdat de ergste pijn start.
- Zwaardere pijnmedicatie: In overleg met een arts of pijnpoli kunnen zwaardere middelen worden voorgeschreven.
2. Hormonale therapie
Omdat endometriose groeit onder invloed van vrouwelijke hormonen (voornamelijk oestrogeen), is hormonale therapie gericht op het onderdrukken van de menstruatiecyclus. Geen cyclus betekent vaak minder groei en minder pijn.
- De anticonceptiepil: Vaak continu doorgeleverd, zonder stopweek, om bloedingen te voorkomen.
- Progestageen-preparaten: Pillen (zoals Orgametril of Visanne) of prikpillen die alleen progestageen bevatten.
- Hormoonspiraal (Mirena): Kan effectief zijn, vooral bij adenomyose, omdat het lokaal hormonen afgeeft die het baarmoederslijmvlies dun houden.
- GnRH-analogen (Overgangshormonen): Injecties die de eierstokken volledig platleggen, waardoor je tijdelijk in de overgang komt. Dit wordt vaak gecombineerd met 'add-back' therapie (een kleine dosis hormonen) om overgangsklachten te verminderen.
3. Operatieve behandeling
Als medicatie niet voldoende helpt, of als er sprake is van grote cysten, darm- of blaasproblemen, kan een operatie nodig zijn. Dit gebeurt bijna altijd via een kijkoperatie (laparoscopie).
- Excisie (wegsnijden): Het weefsel wordt zo compleet mogelijk weggesneden. Dit wordt wereldwijd gezien als de beste chirurgische methode.
- Ablatie/Coagulatie (wegbranden): Het weefsel wordt oppervlakkig weggebrand. Dit heeft een hogere kans op terugkeer van de endometriose.
- Baarmoederverwijdering (Hysterectomie): Bij ernstige adenomyose is dit soms de enige definitieve oplossing. Bij endometriose helpt dit alleen als alle endometriose buiten de baarmoeder óók wordt verwijderd.
4. Aanvullende zorg
Naast medisch ingrijpen, zoeken veel mensen verlichting via gespecialiseerde ondersteuning:
- Bekkenfysiotherapie: Door chronische pijn spannen veel mensen onbewust hun bekkenbodemspieren aan, wat weer extra pijn veroorzaakt. Een gespecialiseerde fysiotherapeut kan helpen deze spieren te ontspannen.
- Psychologische steun: Leven met chronische pijn en onbegrip is mentaal zwaar. Hulp van een psycholoog kan waardevol zijn.
- Dieet: Hoewel er geen specifiek 'endometriose-dieet' wetenschappelijk bewezen is voor genezing, merken sommige mensen verlichting van darmklachten door ontstekingsremmende voeding of het vermijden van bepaalde triggers (zoals gluten of zuivel).